Dlaczego czasami „nie widzimy” czegoś, co znajduje się przed nami?

Można patrzeć i nie zauważyć

Kierowca może mieć oczy skierowane w stronę drogi, a mimo to nie zarejestrować ważnego elementu sytuacji. Nie oznacza to, że oczy „nie działały”. Problem może leżeć w tym, na czym mózg skierował ograniczone zasoby uwagi.

Kierowca nie może analizować wszystkiego

W każdej sekundzie na drodze znajduje się ogromna ilość informacji: samochody, znaki, światła, piesi, rowery, lusterka, prędkość i odległość. Mózg musi selekcjonować.

Znaczenie mają m.in. cel działania, oczekiwania, doświadczenie, aktualne rozproszenia i zmęczenie.

Oczekiwania mają znaczenie

Jeżeli kierowca spodziewa się określonego zdarzenia w jednym miejscu, może mieć trudność z dostrzeżeniem innego bodźca pojawiającego się obok. Dlatego aktywna obserwacja otoczenia jest ważniejsza niż samo „patrzenie przed siebie”.

Rozproszenie pogarsza sytuację

Przeglądy badań nad rozproszeniem kierowcy pokazują, że dodatkowe zadania mogą negatywnie wpływać na wykonanie prowadzenia. [1]

Problemem mogą być nie tylko urządzenia. Kierowcę rozpraszają również własne myśli:

„Co powiedział?”

„Co będzie na spotkaniu?”

„Muszę pamiętać, żeby kupić…”

Jak rozwijać aktywne skanowanie?

Podczas spokojnej jazdy możesz rozwijać nawyk obserwowania dalszej części drogi, najbliższej strefy, boków i lusterek, a następnie powrotu uwagi do przodu.

Nie chodzi o sztywny schemat. Chodzi o nawyk:

„Nie tylko patrzę. Aktywnie szukam informacji.”

Przewidywanie jest ważniejsze niż samo reagowanie

Zamiast czekać, aż pieszy wkroczy na przejście, zauważ jego obecność wcześniej. Zamiast czekać, aż samochód zmieni pas, obserwuj jego położenie i zachowanie.

To przesuwa uwagę z „Co się stało?” na „Co może się wydarzyć?”

FAQ

Czy można patrzeć na drogę i czegoś nie zauważyć?

Tak. Uwaga jest selektywna i ograniczona.

Czy doświadczenie pomaga?

Może pomagać w przewidywaniu typowych sytuacji, ale nie eliminuje ograniczeń uwagi.

Jak poprawić obserwację drogi?

Pomaga aktywne skanowanie, ograniczenie rozproszeń i rozwijanie nawyku przewidywania.

Źródła

1. Young, K. L. et al. (2014). Multiple driver distractions: a systemic transport problem. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25073420/
2. Huemer, A. K. et al. (2018). Systematic review of observational studies on secondary task engagement while driving. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30055511/